2.3.2 -تعاریف ازجنبه های اقتصادی و مالی17
2.3.3- تعاریف از جنبه های برنامه ای و مدیریتی18
2.3.4- تعاریف ازجنبه توسعه اقتصادی و اجتماعی18
2.4- تعاریف علمی و تجربی بودجه19
2.5- تعاریف حقوقی و قانونی بودجه19
2.6- عوامل مشترک در تعاریف بودجه20
2.7- مقاصد و اهداف بودجه ریزی21
2.8- وظایف بودجه ریزی22
2.9- روش های پیش بینی درآمد 22
2.10- روشهای برآورد هزینه23
2.10.1- بودجه سنتی23
2.10.2- بودجه ریزی افزایشی(تفاضلی)23
2.10.3- بودجه ریزی برنامه ای24
2.10.4- نظام طرح ریزی، برنامه ریزی، بودجه ریزی24
2.10.5- بودجه بندی بر مبنای صفر25
2.10.6- بودجه ریزی انعطاف پذیر یا سایه ای26
2.10.7- روش بودجه ریزی مدیریت بر مبنای هدف27
2.10.8- روش بودجه ریزی عملیاتی27
2.11- بودجه ریزی عملیاتی28
2.11.1- ماهیت بودجه ریزی عملیاتی29
2.11.2- ویژگی های بودجه ریزی عملیاتی30
2.11.3- وظایف بودجه عملیاتی31
2.11.4- مزایای بودجه ریزی عملیاتی34
2.12- الزامات بودجه ریزی عملیاتی37
2.1.3- مراحل انجام بودجه ریزی عملیاتی38
2.14- فواید بودجه ریزی عملیاتی40
2.15- تحولات نظام بودجه ریزی41
2.16- مسیر بودجه ریزی عملیاتی نوین44
2.17- تجربه برخی از کشورها در اجرای بودجه عملیاتی48
2.18- نظام بودجه ریزی عملیاتی در ایران54
2.18.1- سیرتحولات نظام بودجه ریزی در ایران56
2.18.2- الزامات قانونی بودجه ریزی عملیاتی در ایران58
2.19- مشکلات عمده بودجه بندی دولتی در ایران:61
2.20- روند حال و آینده بودجه ریزی عملیاتی در ایران67
2.21- موانع استقرار بودجه ریزی عملیاتی در دستگاههای اجرائی استان سمنان70
2.21.2- عوامل محیطی70
2.21.2- عوامل اجرائی73
2.21.3- عوامل کنترلی80
2.22- مدل مفهومی82
2.23- تحقیقات گذشته82
2.23.1-تحقیقات انجام شده در داخل کشور82
2.23.2- تحقیقات انجام شده در خارج از کشور85
فصل سوم: مواد و روش ها
3.1- مقدمه88
3.2- روش پژوهش88
3.3- جامعه پژوهش89
3.4- نمونه پژوهش و نحوه محاسبه آن89
3.5-روش نمونه گیری89
3.6- روش اجرا91
3.7-روش جمع آوری داده ها91
3.7.1- مطالعات کتابخانه91
3.7.2- استفاده از پرسشنامه91
3.8- پرسشنامه92
3.9- روایی و پایائی پرسشنامه92
3.10- روش تجزیه و تحلیل داده ها93
3.10.1- طبقه بندی، ارزش گذاری93
3.10.2- روشهای آماری94
3.11- محدودیت های تحقیق94
فصل چهارم: نتایج
4.1- مقدمه95
4.2- اطلاعات مربوط به خصوصیات نمونه آماری95
4.3- بررسی سوالات پژوهشی100
4.3.1- سوال پژوهشی شماره 1100
4.3.2- سوال پژوهشی شماره 2102
4.3.3- سوال پژوهشی شماره 3104
4.3.4- سوال پژوهشی شماره 4106
فصل پنجم: بحث و نتیجه گیری
5.1- مقدمه116
5.2- نتایج و بحث درمورد نتایج117
5.3- نتیجه گیری119
5.4- پیشنهادها121
5.4.1- پیشنهاد های کاربردی121
5.4.2- پیشنهاد های تحقیقاتی123
پیوست ها128
فهرست منابع124
چکیده انگلیسی
فهرست جداول
عنوان صفحه
جدول ‏2-1 مؤلفه های نظام های بودجه ریزی44
جدول ‏2-2نظام بودجه ریزی کشورهای منتخب مقایسه54
جدول ‏2-3دوره های تحول نظام بودجه ریزی در ایران57
جدول ‏3-1 حجم جامعه و نمونه مورد بررسی90
جدول ‏0-1نسبت نمونه گیری92
جدول ‏0-2 نتایج آلفای کرونباخ94
جدول ‏4-1توزیع فراوانی ودرصد جنسیت پاسخگویان97
جدول ‏4-2جدول توزیع فراوانی ودرصد سن پاسخگویان98
جدول ‏4-3توزیع فراوانی ودرصد تحصیلات پاسخگویان99
جدول ‏4-4 توزیع فراوانی ودرصد سنوات شغلی پاسخگویان100
جدول ‏4-5 توزیع فراوانی ودرصد شغل پاسخگویان101
جدول ‏4-6 خلاصه اطلاعات توصیفی متغیر عوامل محیطی103
جدول ‏4-7 شاخص های گرایش به مرکز و پراکندگی متغییر عوامل محیطی103
جدول ‏4-8خلاصه اطلاعات آزمون t تاثیر عوامل محیطی104
جدول ‏4-9خلاصه اطلاعات توصیفی متغیرعوامل اجرایی105
جدول ‏4-10 شاخص های گرایش به مرکز و پراکندگی متغییر عوامل اجرایی105
جدول ‏4-11خلاصه اطلاعات آزمون t تاثیر عوامل اجرایی106
جدول ‏4-12 خلاصه اطلاعات توصیفی متغییر عوامل کنترلی107
جدول ‏4-13 شاخص های گرایش به مرکز و پراکندگی متغییر عوامل اجرایی107

جدول ‏4-14خلاصه اطلاعات آزمون t تاثیر عوامل کنترلی108
جدول ‏4-15 رتبه بندی موانع استقرار بودجه ریزی عملیاتی در دستگاه های اجرایی109
جدول ‏4-16 رتبه بندی شاخص های عوامل کنترلی 110
جدول ‏4-17 رتبه بندی شاخص های عوامل اجرایی 111
جدول ‏4-18 رتبه بندی شاخص های عوامل محیطی 112
جدول ‏4-19 رتبه بندی موانع استقرار بودجه ریزی عملیاتی در دستگاه های اجرایی از دیدگاه مدیران 113
جدول ‏4-20 رتبه بندی موانع استقرار بودجه ریزی عملیاتی در دستگاه های اجرایی از دید کارشناسان 113
جدول ‏4-21رتبه بندی موانع استقرار بودجه ریزی عملیاتی در دستگاه های اجرایی از دیدگاه ذیحسابان 114
فهرست نمودار
عنوان صفحه
نمودار ‏1-1 چهارچوب تحقیق14
نمودار ‏2-1 اجزای سیستم PPBS25
نمودار ‏2-2 اهداف سیستم بودجه بندی عملیاتی32
نمودار ‏2-3 شفاف سازی بودجه ریزی عملیاتی33
نمودار ‏2-4 مزایای بودجه ریزی عملیاتی34
نمودار ‏2-5 مراحل بودجه ریزی عملیاتی40
نمودار ‏2-6میزان رضایت مندی گیرندگان خدمت59
نمودار ‏2-7 مدل مفهومی تحقیق82
نمودار ‏4-1 درصدجنسیت پاسخگویان98
نمودار ‏4-2 درصدجنسیت پاسخگویان99
نمودار ‏4-3 درصدمیزان مدرک تحصیلی پاسخگویان100
نمودار ‏4-4درصدمیزان مدرک تحصیلی پاسخگویان101
نمودار ‏4-5 درصد نوع شغل پاسخگویان102
چکیده
نظام بودجه ریزی به عنوان یکی از خرده نظامهای مدیریتی و اقتصادی همواره مورد توجه دولتها و سازمانها بوده است. امروزه دولتها به دلایل زیادی، نیاز به جامع نگری و تفکر سیستمی و در نتیجه یکپارچه سازی نظامهای مدیریتی و اقتصادی و ایجاد تحول در بخش دولتی داشته و به منظور افزایش بهره وری و برقراری ارتباط میان اهداف استراتژیک و کلان یا برنامه های عملیاتی، نظامهای بودجه ریزی خود را در یک فرایند بهبود یا تغییر به یک نظام عملکرد محور فراهم آورند. اجرای بودجه ریزی عملیاتی در دستگاه های اجرایی باعث بهبود عملکرد و افزایش اثربخشی و کارایی سازمان می گردد و در نهایت دسترسی آسان به اهداف سازمان را فراهم می آورد. موسسات و دستگاه های اجرایی نیازمند اصلاحات ساختاری از بعد بودجه ریزی عملیاتی است. فقراطلاعاتی مدیران، کارشناسان و ذیحسابان دستگاههای اجرایی وعدم آگاهی از روند بودجه ریزی عملیاتی ویا تکیه براجرای شیوه های سنتی می تواند مشکلاتی را برای سازمان به ارمغان آورده است. عوامل متعددی مانع اجرای بودجه ریزی عملیاتی در ادارات و دستگاههای اجرایی می باشد که در این پژوهش با استفاده از روش تحقیق توصیفی- پیمایشی به بررسی موانع تاثیرگذار بر استقرار بودجه ریزی عملیاتی پرداخته ونقش عوامل محیطی، اجرایی وکنترلی بعنوان موانع اصلی استقرار بودجه ریزی عملیاتی در دستگاه های اجرایی استان سمنان مورد بررسی قرارگرفت. جامعه پژوهش شامل 190 ازکارشناسان، مدیران و ذیحسابان دستگاه های اجرایی استان سمنان است که با استفاده از جدول نمونه گیری مورگان تعداد 127 نفر با روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای و تصادفی ساده انتخاب گردید. پرسشنامه 18 سوالی در اختیار افراد قرارگرفت. با استفاده ازنظرات اساتید روایی محتوایی تایید شد و پایایی آن درحد بالا به دست آمد. نتایج تحقیق با استفاده از آزمون t نشان داد که هریک از عوامل محیطی، اجرایی وکنترلی به عنوان موانع اصلی استقرار بودجه ریزی عملیاتی در دستگاه های اجرایی استان سمنان محسوب می شود. همچنین با استفاده از آزمون فریدمن مشخص گردید از میان عوامل فوق عوامل کنترلی و اجرایی به ترتیب اولویت اول و دوم و عوامل محیطی به عنوان اولویت سوم به عنوان عوامل تاثیرگذار در عدم استقرار بودجه ریزی عملیاتی موثر بوده است.
کلید واژه : عوامل محیطی، عوامل اجرایی، عوامل کنترلی، بودجه ریزی عملیاتی، سازمان های دولتی
فصل اول
فصل اول
1 کلیات پژوهش
1.1 مقدمه
بودجه ریزی عملیاتی از سال 1970 در دولت های ایالتی ایالات متحد به عنوان نوآوری و ابداع به منظور تحول در نظام بودجه بندی آغاز شد و پیرو آن کشورهای دیگر نیز به تدریج این نظام بودجه بندی را برگزیدند. در تعریف این نظام، بیشتر پژوهشگران و کارشناسان بودجه بندی دولتی بر این نظر توافق دارند که بودجه ریزی عملیاتی، نوعی سیستم برنامه ریزی و بودجه ریزی است که بر رابطه بین بودجه هزینه شده و نتایج مورد انتظار تاکید دارد. این نظام حول دو محور “ارتباط بین شاخص عملکرد و ارزیابی” و “ارتباط بین بودجه و نتایج” می چرخد که در چارچوب آن، بخش های مختلف اداری بر اساس استانداردهای مشخص با عنوان شاخص های عملکرد پاسخگو هستند و مدیران در تعیین بهترین شیوه نیل به نتایج، از اختیار عمل بیشتری برخوردارند (قدیم پور،1388).
در کشور ما، مدیریت بخش اعظمی از منابع اقتصادی به عهده دولت است و کیفیت مدیریت آن در وضعیت مردم آثار اساسی دارد و مدیران بخش دولتی در این میان نقش بسیار مهمی را در ترکیب منابع برای تحقق اهداف سازمانی و دولتی بر عهده دارند و در راستای عملکرد خود باید در برابر مردم و نمایندگان آنان، پاسخگو باشند(باباجانی،1387). لازمه این پاسخگوئی استفاده از ابزارهایی می باشد که کارایی عملیات دستگاه های دولتی را بالا برده و منجر به اثربخشی بهتر منابع مصرف شده گردد. از مهمترین ابزارهایی که می تواند مدیران را در این بخش یاری نماید استفاده از نظام بودجه ریزی عملیاتی به عنوان ابزار نتیجه گرا است که سعی در ایجاد پیوند میان منابع مصرف شده به نتایج حاصله مطلوب دارد(اسعدی،1386).
1.2 بیان مساله
نظام بودجه ریزی به عنوان یکی از خرده نظامهای مدیریتی و اقتصادی همواره مورد توجه دولتها و سازمانها بوده است. امروزه دولتها به دلایل زیادی، نیاز نسبتاً وسیعی به جامع نگری و تفکر سیستمی و در نتیجه یکپارچه سازی نظامهای مدیریتی و اقتصادی و ایجاد تحول در بخش دولتی داشته و به منظور افزایش بهره وری و برقراری ارتباط میان اهداف استراتژیک و کلان یا برنامه های عملیاتی، نظامهای بودجه ریزی خود را در یک فرایند بهبود یا تغییر به یک نظام عملکرد محور یا عملیاتی که درآن ارتباط بین اعتبارات بودجه ای و عملکرد دستگاههای اجرایی شفاف و قابل درک است نزدیک تر سازند و از این طریق پشتوانه اطلاعاتی معتبر و قابل اطمینانی برای تصمیمات بودجه ای فراهم آورند(حسن آبادی،1387).
بودجه ریزی عملیاتی برنامه سالانه ای است که درآن رابطه بین منابع مالی تخصیص یافته و نتایج حاصل از اجرای هر برنامه با شاخص های کمیت پذیر نشان داده می شود. در بودجه ریزی عملیاتی اعتبارات به برنامه ها، فعالیتها و طراحی ها تفکیک شده، به علاوه حجم عملیات و هزینه های اجرای هریک از عملیات طبق روشهای علمی مانند حسابداری قیمت تمام شده، روش اندازه گیری حجم کار و هزینه یابی برمبنای فعالیت اندازه گیری می شود (عباسی،1387، ص48).
بودجه ریزی عملیاتی با آگاه کردن تصمیم گیران به اطلاعات بهتر درباره نتایج هر برنامه و مجموعه برنامه هایی که برای نیل به اهداف مشترکی به کار می روند، توانایی تصمیم گیران و مدیران را در ارزیابی در خواسته های بودجه ای دستگاههای اجرایی افزایش می دهد(آقایی،1386، ص277). اطلاعات و شاخصهای معتبر عملکرد برای حمایت از بودجه ریزی عملیاتی دارای اهمیت زیادی است و برای اینکه اطلاعات عملیاتی و مالی در تصمیم گیری درباره تخصیص منابع بهتر مورد استفاده قرار گیرند، تصمیم گیران باید به مناسب بودن و دقت مرتبط با شاخصهایی که ارائه کرده اند اطمینان داشته باشند(سعیدی،1385،ص106).

بودجه ریزی عملیاتی نیازمند تغییرات بنیادی در سیستم های اطلاعات مدیریت، سیستم های حسابداری و بطور کلی در شیوه مدیریت دستگاههای دولتی است( GAO ،2003). از آنجایی که اختصاص هدفمند اعتبار به فعالیتهای هرسازمان می تواند شفاف سازی نحوه توزیع منابع، امکان پایش عملیاتی و انتظار برای دسترسی به نتایج، هزینه هایی را فراهم سازد، استفاده از روش بودجه ریزی عملیاتی گام مؤثری در جهت افزایش کارایی و اثربخشی اعتبارات خواهد بود (قادری،1385، ص2).
با وجود اهمیت نقش مدیریت مالی در دستگاه های اجرایی و با توجه به تحولات پیش آمده در سالهای اخیر و مواجه شدن دولت با افزایش هزینه ها و تبدیل شدن برخی از تعهدات به دیون و بدهی، دیدگاه مدیران نسبت به مباحث اقتصادی در دستگاه ها تغییر کرده و لزوم بهره گیری از علوم اقتصادی و استفاده از صاحبنظران در این زمینه احساس گردید. بطوریکه حرکت به سوی بودجه ریزی عملیاتی در برنامه های سوم وچهارم توسعه شروع و در برنامه پنجم توسعه مورد تاکید قرار گرفت. با توجه به حرکت رو به رشد اصلاحات در ارائه خدمات بخش دولتی، اصلاح روند بودجه ریزی با تکیه برهماهنگی فرابخشی و درون بخشی و همگام با سایر اصلاحات در زمره اهداف دستگاه های اجرایی و وزارتخانه ها قرار گرفت.
موسسات ودستگاه های دولتی استان سمنان نیازمند اصلاحات ساختاری از بعد بودجه ریزی عملیاتی است. فقراطلاعاتی مدیران، کارشناسان و ذیحسابان دستگاههای دولتی دراستان سمنان و عدم آگاهی ازروند بودجه ریزی عملیاتی و با تکیه بر اجرای شیوه های سنتی می تواند مشکلاتی را برای سازمان به ارمغان بیاورد. عوامل متعددی مانع اجرای بودجه ریزی عملیاتی در ادارات ودستگاههای دولتی می باشد که این تحقیق در صدد پاسخ به سوالات زیر است :
آیا عوامل محیطی مانع استقرار بودجه ریزی عملیاتی در دستگاه های اجرایی استان سمنان می باشد ؟
آیا عوامل اجرایی مانع استقرار بودجه ریزی عملیاتی در دستگاه های اجرایی استان سمنان می باشد ؟
آیا عوامل کنترلی مانع استقرار بودجه ریزی عملیاتی در دستگاه های اجرایی استان سمنان می باشد ؟
اولویت عوامل فوق چگونه است؟

در این سایت فقط تکه هایی از این مطلب با شماره بندی انتهای صفحه درج می شود که ممکن است هنگام انتقال از فایل ورد به داخل سایت کلمات به هم بریزد یا شکل ها درج نشود

شما می توانید تکه های دیگری از این مطلب را با جستجو در همین سایت بخوانید

ولی برای دانلود فایل اصلی با فرمت ورد حاوی تمامی قسمت ها با منابع کامل

اینجا کلیک کنید

1.3 اهمیت وضرورت مساله
دهه گذشته با پیشرفت های نظری و کاربردی در فرآیندهای بودجه ریزی همراه بوده است. بطوریکه اکنون در نظام ملی اقتصادی پیشرو، بودجه به مهمترین ابزار هدایت و تخصیص بهینه منابع در جهت دستیابی به اهداف توسعه تبدیل شده است. دوران گذر از بودجه بندی سنتی و متداول1 به بودجه بندی عملیاتی سرآغازی است برای شفاف سازی هزینه ها و انجام اصلاحات ساختاری و منطقی ساختن نقش دولت در فعالیتهای اقتصادی و فرهنگی است. به عبارت دیگر تدابیری که دولت برای حل مسائل اقتصادی و اجتماعی اتخاذ می کند، بودجه انعکاس می یابد. در واقع بودجه شکل خلاصه شده ای از چگونگی برنامه ریزی، سازماندهی، هدایت وکنترل روندهای مالی دولت است که از پشتوانه فکری منسجم و ارگانیک تخصیص منابع مالی و غیرمالی محدود در مقابل نیازهای نامحدود در سطح کلان برخوردار است (سعیدی، 1385).
بودجه ریزی عملیاتی به دنبال ایجاد پیوند میان شاخص های عملکرد و تخصیص منابع است. هر چند چنین پیوندهایی اغلب ضعیف هستند ولی می توانند سیاست گذاری بودجه ای را تسهیل و نظارت قانون گذاران بر نتایج و دستاوردهای مرتبط با مخارج عمومی افزایش دهند (دیاموند، 2002، ص12).
توافق و هماهنگی در سطوح قوه مجریه با مقننه از الزمات اصلی موفقیت بودجه ریزی عملیاتی محسوب میشود (گوستاوسون،2000،ص5).
بودجه ریزی عملیاتی، مدیران دولتی را متوجه این مسئله می کند که عایدات حاصل از هزینه های عمومی کدامند؟ این عایدات را در سه مفهوم می توان بیان کرد :
1- اثرهزینه های عمومی چیست؟
2- خروجی هایی که این اثر را به وجود می آورند کدام است؟
3- فرآیندهایی که این خروجی ها را به وجود می آورند کدامند؟ (عباسی، 1387، ص49).
به نظر می رسد ضرورت واهمیت اجرای بودجه ریزی عملیاتی از سه جنبه قابل تأمل است :
1- تنگناهای بودجه در نظام بودجه ریزی فعلی
با توسعه وظایف دولت و افزایش سریع هزینه های دولتی و پیوند آن با وضعیت عمومی کشور، کنترل مخارج اهمیت خود را از دست داده است. لذا ضرورت بهبود در سیستم های برنامه ریزی، کنترل و مدیریت منابع بخش عمومی و شفاف نمودن فرآیند بودجه ریزی مطرح گردیده است تا تصمیم گیرندگان را قادر سازد اطلاعات وسیعی در مورد نتایج عملکردها و هزینه های اجرایی و فعالیت ها داشته باشند.
همچنین به علت محدود بودن منابع وعدم ارتباط مشخص بین بودجه عملیات هردستگاه، و خصوصاً عدم وجود و امکان پایش دقیق فعالیتها، تکیه بر چانه زنی در جذب اعتبارات بیشتر برای توسعه واحدها توسط دست اندرکاران محلی، جدایی نظام تهیه و کنترل بودجه از نظارت برکارائی هزینه، شفاف نبودن فرآیند بودجه ریزی، فقدان نظام گزارش دهی مالی در نظام مالی دولتی جهت ارزیابی و همچنین تمرکز شدید روی داده ها و بی توجهی به نتایج، موجب بروز مشکلاتی در تنظیم بودجه دولت و عدم استفاده بهینه از آن گردیده است (گزارش دفتر برنامه ریزی منابع مالی و بودجه،1387).
2- ضرورت اصلاح ساختار اقتصادی در دستگاههای اجرائی
باتوجه به حرکت رو به رشد اصلاحات در ارائه خدمات بخش دولتی، اصلاح روند بودجه ریزی با تکیه برهماهنگی های فرابخشی و درون بخشی و همگام با سایر اصلاحات از جمله اهداف دفتر برنامه ریزی منابع مالی و بودجه به شمار می رود.
از آنجا که اختصاص هدفمند اعتبار به فعالیتهای هرسازمان می تواند ضمن شفاف سازی نحوه توزیع منابع، امکان پایش عملیات و انتظار برای دسترسی به نتایج هزینه ها را فراهم آورد، استفاده از روش بودجه بندی عملیاتی گام مؤثری در افزایش کارآیی و اثربخشی اعتبارات خواهد بود.
به علاوه با استفاده از اطلاعات بدست آمده در فرآیند عملیاتی نمودن بودجه یا به عبارت دیگر با مشخص شدن هزینه هر فعالیت و سهم عوامل مختلف درآن می توان نسبت به اصلاح نظام پرداخت، تعیین منطفی تعرفهها که از ضرورت های مورد نیاز می باشد بهره مند گردید (گزارش دفتر برنامه ریزی مالی و بودجه،1387).
3- الزامات قانونی استقرار بودجه ریزی عملیاتی
اصلاح نظام بودجه ریزی و ارتباط هدفمند، منابع به برنامه های عملیاتی در تدوین سیاستهای استراتژیک برنامه سوم توسعه کشور(سیاست استراتژیک15) مورد توجه قرار گرفته و به تبع آن در بند “ب” تبصره23 قانون بودجه سال1381 و همچنین در بند “ر” تبصره 1 قانون بودجه سال1382، سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور موظف گردیده در راستای اصلاح نظام بودجه نویسی نسبت به عملیاتی کردن بودجه، اصلاح نظام برآورد درآمدها و هزینه ها در تمامی دستگاههای اجرایی اقدام نموده و توزیع اعتبارات مربوط به هزینه ها را بر اساس نیاز دستگاه و فعالیتهایی که صورت می گیرد انجام دهد. همچنین در بند”ب” تبصره4 قانون بودجه سال1383 و همچنین مواد 138 و144 قانون برنامه چهارم توسعه کشور نیز به بیان اهمیت اجرای بودجه ریزی عملیاتی به منظور منطقی نمودن حجم و اندازه دولت و کاهش تدریجی اعتبارات هزینه ای و بیش از پیش روشن می سازد (گزارش دفتربرنامه ریزی منابع مالی و بودجه،1387).
با توجه به موارد فوق، و نظر به اینکه حدودا” شش سال از اجرای اولین سال اجرایی بودجه عملیاتی می گذرد و با توجه به وظیفه دولت در خصوص ارائه بودجه سال سوم برنامه به روش عملیاتی، و عدم استقرار و پیاده سازی بودجه ریزی عملیاتی در دستگاه هایی اجرایی مورد تحقیق بعنوان یک نیاز شناخته شده و موضوع جدیدی می باشد که به دلیل کمبود پژوهشهای انجام شده در رابطه با موانع استقرار بودجه ریزی عملیاتی در ایران موضوع نیازمند بحث بیشتری می باشد.

1.4 اهداف پژوهش
1.4.1 هدف کلی
هدف کلی تحقیق حاضر بررسی موانع استقرار بودجه ریزی عملیاتی در دستگاههای اجرایی استان سمنان می باشد.
1.4.2 اهداف جزیی
بررسی تاثیر عوامل محیطی بر عدم استقرار بودجه ریزی عملیاتی در دستگاههای اجرایی استان سمنان .
بررسی تاثیر عوامل اجرایی بر عدم استقرار بودجه ریزی عملیاتی در دستگاههای اجرایی استان سمنان .
بررسی تاثیر عوامل کنترلی بر عدم استقرار بودجه ریزی عملیاتی در دستگاههای اجرایی استان سمنان.
اولویت بندی عوامل فوق از لحاظ تاثیر در عدم استقرار بودجه ریزی عملیاتی.
1.5 سوال های پژوهشی
1-آیا عوامل محیطی بعنوان مانع اصلی استقرار بودجه ریزی عملیاتی در دستگاه های اجرایی استان سمنان می باشد ؟
2- آیا عوامل اجرایی بعنوان مانع اصلی استقرار بودجه ریزی عملیاتی در دستگاه های اجرایی استان سمنان می باشد ؟
3- آیا عوامل کنترلی بعنوان مانع اصلی استقرار بودجه ریزی عملیاتی در دستگاه های اجرایی استان سمنان می باشد ؟
4- اولویت عوامل محیطی، اجرایی و کنترلی چگونه است؟
1.6 تعاریف واژه
1.6.1 تعریف نظری متغیرها
بودجه2
بودجه سندی است که فعالیت های اقتصادی، اجتماعی فرهنگی دولت برای یک سال در آن پیش بینی می گردد.(سالم صافی، 1383).
بودجه بندی3
بودجه بندی را تخصیص منابع محدود به نیازهای نامحدود می نامند. (کیومرثی و دیگران، 1388، ص 12).
بودجه ریزی عملیاتی4
اداره کل حسابداری ایالات متحده (GAO) بودجه ریزی عملیاتی را اینگونه تعریف می کند؛ سبکی از بودجه ریزی که اطلاعات عملکرد را به بودجه ارتباط می دهد (کیومرثی و دیگران، 1388، ص 13).
از دیدگاه فیلدمینگ اسمیت از کارشناسان بانک جهانی “این نوع بودجه ریزی منابع را بر مبنای نیل به نتایج مشخص و قابل سنجش می دهد ” (بانک جهانی،2003).
برنامه سالانه به همراه بودجه سالانه که رابطه میان میزان وجوه تخصیص یافته به هر برنامه و نتیجه به دست آمده از آن برنامه را نشان می دهد . (مهدوی، 1386).
دستگاه اجرایی5
به هر سازمان، وزارتخانه، موسسه و یا نهاد عمومی که عهده دار قسمتی از وظایف دولت باشد دستگاه اجرایی اطلاق می گردد.
عوامل محیطی6
اگر بودجه ریزی را به عنوان یک فرآیند در نظر گرفته شود که در سازمان هائی که به عنوان سیستم های باز تلقی شوند، پیاده می گردد . این سیستم با دو نوع محیط بیرونی کلان ، وظیفه ای و یک محیط داخلی در مراوده می باشد )حسینی و دیگران ،1385(.
الف ) محیط کلان : شامل نیروهائی است که به طور مستقیم در فعالیت های کوتاه مدت سازمان تاثیر ندارد بلکه اولا”، تاثیر آنها غیر مستقیم بوده و ثانیا” بر تصمیم های بلند مدت سازمان موثر می باشد، این قسمت از محیط یک زمینه را برای تصمیم گیری مدیریت تشکیل می دهد و شامل عوامل یا نیروهائی از قبیل، شرایط فرهنگی – اجتماعی، شرایط سیاسی – قانونی، شرایط تکنولوژیکی، شرایط محیطی طبیعی می باشد. در بین زمینه های موجود برای تصمیم گیری مدیریتی در خصوص بودجه ریزی عملیاتی به دلیل شمولیت عوامل سیاسی – قانونی به وضعیت کلی فلسفه غالب و اهداف سیاسی دولت و همچنین قوانین و مقررات دولتی، از اولویت و اهمیت بیشتری برخوردارند.
ب) محیط وظیفه ای (صنعت ) : شامل نیروهائی است به بصورت مستقیم بر فعالیت های سازمان تاثیر می گذارند . سازمان های واقعی با گروه ها و افرادی را در بر می گیرد که سازمان باید با آن ها به منظور ادامه حیات، موفقیت و کامیابی، تعامل برقرار سازد. اینها عناصر محیطی هستند که بر عملیات روزانه سازمان تاثیر مستقیم دارند و عبارتند از : خود سازمان ها، گروه ها و انسان هائی که سازمان با آن ها سرو کار دارد در این محیط نیز نیروهای تاثیر گذار بیشتری وجود دارند .
ج) محیط های داخلی : شامل ساختار، فرهنگ و منابع سازمان می باشد که به تعبیری می تواند به عواملی که در فرآیند اجرای وظایف سازمان در ارتباط هستند اطلاق نمود.
عوامل اجرایی7
وظیفه هر مدیری بر عهده داشتن مسئولیت های کلیدی است تا به سازمان در دستیابی به عملکرد بالا از طریق به کارگیری تمام منابع اش اعم از انسان پول، مواد، تکنولوژی و اطلاعات کمک بگیرد .
الف ) مدیریت برنامه ریزی استرایژیک : برنامه استرایژیک به مدیران می گوید که در حال حاضر در چه وضعیتی هستند و با شناخت محیط سازمان خود و نقاط ضعف و قوت آن، شناخت سازمان های مشابه و رقیب و در نتیجه اطلاع از فرصت ها و تهدیدهای احتمالی، آگاهانه، واقع بینانه و هوشیارانه اهداف بلند مدت سازمان را مشخص می نمایند سپس در جهت نیل به آنها گام برمی دارند .(دیوید ،1386).
ب) مدیریت منابع انسانی : پیاده سازی موفق نظام بودجه ریزی نظام بودجه ریزی عملیاتی، بدون بکارگیری نیروی انسانی ماهر و کارآمد غیرممکن است . در این راستا قوه مقننه و مجریه باید بخشنامه های مناسب جهت انتخاب و آموزش نیروی انسانی مناسب در بخش های مالی و بودجه در سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور به تصویب برساند. آموزش نیروی انسانی باید در ابعاد مختلف و مورد نیاز برای درک و پیاده سازی این نظام صورت گیرد.
ج) سازمان و مدیریت (تغییر و تحول ) : نظریه های نوین، نه تنها انسان را به عمده ارزش هایش، سازمان را با همه ابعاد و عملکردهایش و بالاخره محیط سازمان را با همه دگرگونی ها و تحولاتش مورد توجه و تحول قرار می دهد و به جای رفتار انفعالی در جهت کنترل تغییرات محیط، ایجاد تغییر و نوآوری را به صورت فعال و تاثیر گذار بر محیط توصیه می نماید(میرسپاسی، 1382). سازمان های نوآور برای ایجاد واحدهای کوچکتر، تجدید سازمان می کنند تا به تیم های خلاق، امکان عمل بدهند و کارآفرینی را در پروژه های جدید، تشویق کنند (پاریزی،1385). پیاده سازی و اجرای نظام بودجه ریزی عملیاتی یک کار گروهی و مشارکتی است. نباید انتظار داشت که این نظام در چارچوب واحدهای مالی و بودجه پیاده سازی شود. مدیریت سازمان در این راستا باید مشارکت و همراهی کامل داشته باشد .
د) مدیریت تغییر : تغییرات بنیادی در مدیریت بودجه کشورهای پیشرو در سازمان همکاری های اقتصادی و توسعه که تحت عنوان بودجه ریزی عملیاتی آغاز شده است توجه بسیاری از کشورهای در حال توسعه را که بدنبال اصلاح نظام بودجه خود هستند به خود جلب کرده است. تجربه این کشورها نشان می دهد که تغییر نظام بودجه ریزی از سنتی به عملیاتی با یک محدودیت عمده مواجه است. این محدویت دارای دو بعد اصلی می باشد 1. ظرفیت مدیریتی لازم برای اجرای جدید مدیریت ، 2. مهارت های مدیریت تغییر که در شروع بکار نظام جدید، ادامه روند اصلاحات، تداوم اجرای نظام جدید و سازگار با مقتضیات و تغییرات محیطی مورد نیاز است (حسن آبادی و دیگران،1386).
عوامل کنترلی8
برای شناسائی نقایص موجود در اجرای سیستم بودجه ریزی عملیاتی لازم است از روند فعالیت ها بازخورد گرفته شود. همچنین سازمان نیازمند سیستم های قوی کنترل داخلی به منظور حفاظت از دارائی های حیاتی مانند وجوه نقد، تجهیزات و بانک های اطلاعاتی نظیر اطلاعات حسابداری و مشتریان خود هستند. سیستم های ارزیابی عملکرد در بسیاری از سازمان ها، به چنین وظایف کنترل داخلی ارتباط دارند. (حسن آبادی ودیگران،1386)

1.6.2 تعریف عملیاتی متغیرها
عوامل محیطی
عدم وجود حسابرسی عملیاتی در دستگاههای اجرایی استان سمنان، عدم پشتیبانی دولت با ایجاد الزامات قانونی از بودجه ریزی عملیاتی، عدم پاسخگویی دستگاههای اجرایی در برابر جامعه، عدم توافق و هماهنگی بین نمایندگان مجلس سمنان و دستگاه های اجرایی و عدم وجود سیاست شفاف در حوزه بودجه ریزی عملیاتی برای همه دستگاه های اجرایی از جمله عوامل محیطی هستند که در پژوهش حاضر از طریق سوالات 1 الی 5 مورد ارزیابی قرار می گیرند.
عوامل اجرایی
فقدان سیستم حسابداری بر اساس بهای تمام شده و ثبت حسابداری تعهدی برای اجرای بودجه عملیاتی در دستگاههای اجرایی استان سمنان، فاقد برنامه بودن دستگاههای اجرایی استان سمنان برای بودجه ریزی عملیاتی، فاقد سیستم مشخص بودن دستگاههای اجرایی استان سمنان برای مدیریت اطلاعات بودجه ریزی عملیاتی، عدم انجام تغییرات سازمانی جهت اجرای بودجه ریزی عملیاتی، عدم وجود آموزش فنی لازم در خصوص بودجه ریزی عملیاتی، عدم وجود نظام حقوق و مزایای مناسب جهت اجرای بودجه ریزی عملیاتی و عدم وجود شاخص های مناسب برای سنجش میزان دستیابی به اهداف سازمانی در دستگاههای اجرایی استان سمنان از جمله عوامل اجرایی هستند که در پژوهش حاضر از طریق سوالات 6 الی 12 مورد ارزیابی قرار می گیرند.
عوامل کنترلی
عدم وجود نظام جامع جمع آوری و تجزیه و تحلیل سیستم های سازمانی عدم وجود تجربه کافی برای اجرای بودجه ریزی عملیاتی، عدم وجود شاخص اندازه گیری در بودجه بندی عملیاتی، عدم وجود سیستم گزارشگری برای بودجه ریزی عملیاتی و عدم وجود برنامه ریزی استراتژیک برای اجرای بودجه ریزی عملیاتی در دستگاههای اجرایی و همچنین تمایل مدیران به استفاده از چارچوب شیوه های سنتی بودجه ریزی و گزارشگری از جمله عوامل کنترلی هستند که در پژوهش حاضراز طریق سوالات 13 الی 18 مورد ارزیابی قرار می گیرید.
1.7 چهارچوب تحقیق
پس از روشن شدن موضوع که برگرفته ازمطالعات گسترده محقق و نیز مسایل و مشکلات موجود در دستگاههای اجرایی استان از بعد بودجه ریزی عملیاتی می باشد، به پیشینه تحقیق پرداخته شد. بررسی پیشینه تحقیق و مطالعه موضوع این فرصت را به محقق می دهد تا مسئله را بهتر شناخته و اطلاعات کاملی درباره موضوع مورد تحقیق بدست آورد. مطالعه مباحث نظری وتئوریک موضوع تحقیق، افق تازه ای را در برابر محقق قرارمی دهد. محدود کردن مسئله تحقیق، پیداکردن روشهای جدید و اجتناب از به کاربردن روشهای بی نتیجه ازمهمترین کارکردهای مطالعه منابع است. از دیگر کارکردهای بررسی موضوع تحقیق، تدوین اهداف و فرضیات یا سوالهای پژوهشی است که درفصل یک تحت عنوان کلیات پژوهش آمده است. انتخاب نوع آزمونهای آماری به سوالهای پژوهشی بستگی دارد. ارتباط پیش بینی شده دردیاگرام ذیل بین روش تحقیق وآزمون آماری اولیه (نمودار3-1) به منظور توضیح چهارچوب تحقیق می باشد. نتایج حاصله از تجزیه وتحلیل داده برای تایید تئوریها و پیشینه است و همچنین می توان ازنتایج تحقیق (فصل 5) به منظور تایید ادبیات پژوهش(فصل 2) بهره برد.

نمودار ‏1-1 چهارچوب تحقیق

فصل دوم


دیدگاهتان را بنویسید